cynefin a chymuned rhan 2 – cynaladwyaeth

CYNALADWYAETH 25 Mehefin 2013

gyda Sara Ashton

Llunie Nicaragua 359

Sefyll mewn cylch yr oeddem, rhyw ddeg ohonom, a’n hoedran yn amrywio o 10 i 60. Roedd pawb wedi cael label, siopwr, cigydd, teulu, ysgol, fferm, gwely a brecwast, capel ac ati, ac roedd un yn dal pelen o wlân. Roedd y cyntaf (y Ffermwr) yn cyflenwi ei gig i’r Cigydd (ac yn pasio’r gwlân), y Cigydd yn ei basio i’r wraig Gwely a Brecwast, honno yn ei thro yn cael bwyd gan y Siopwr (ac yn pasio’r gwlân), hwnnw yn ei basio i’r Ysgol, gan ei fod yn gwerthu da da i’r plant, ac felly ymlaen. Buom yn chwarae y gêm hon am rai munudau, ac erbyn hynny, roedd y belen wlân wedi ffurfio gwe reit gain yn ein clymu efo’n gilydd.

“A dyna ddangos” meddai Sara Ashton, oedd yn gyfrifol am y sesiwn, “sut mae aelodau cymuned yn ddibynnol ar ei gilydd. Unwaith mae bygythiad i’r gymuned honno, wrth i’r ffermwr gael cynhaeaf gwael, mae’r gwe yn dechrau breuo, ac mae hwn yn effeithio ar yr holl gymuned”

waldo

Wrth inni ollwng ein darn ni o wlân, roedd y cyfan yn llacio a’r patrwm yn mynd. A’r hyn ddaeth i’m meddwl oedd geiriau Waldo yn ei gerdd fawr, Brawdoliaeth,

Mae rhwydwaith dirgel Duw

Yn cydio pob dyn byw;

Cymod a chyflawn we

Myfi, Tydi, Efe.

Mae’n gwerthoedd ynddo’n gudd,

Ei dyndra ydyw’n ffydd;

Mae’r hwn fo’n gaeth, yn rhydd.

Hyd yn oed os ydych yn anghredadun, newidiwch y gair ‘Duw’ efo ‘cymuned’ ac mae’r gerdd yn dal yn berthnasol. Ond ar nos Fawrth, cefais gyfle, drwy ymarferiad syml, i weld y gwe ar waith ar ffurf pelen wlân.

te

Cynaladwyaeth oedd testun Sara, a llwyddodd i wneud pwnc eitha trwm a dwys yn ddifyr. Uwchben paned a chacen, holodd y cwestiwn “Be ydych chi ei angen i wneud paned o de?” a daeth yr atebion – cwpan, dŵr, te, gwres a llefrith a siwgr o bosib.

Ar ddalen o bapur, dyma ddechrau mynd ar drywydd rhai o’r pethau hyn – te, dŵr a gwrês. Mewn dim, roedden ni’n gweld mor gymhleth oedd y daith i gael y te o wlad bell i’n cwpan de. Felly hefyd efo’r dŵr a’r broses o’i wresogi. Dim ond er mwyn cael paned o de, rhaid inni gael pobl a phrosesau cymhleth o gludo a phrosesu. Mae’r rhain i gyd yn gadael eu hôl ar y blaned.

Tase gennym ni blaned efo adnoddau di-ddiwedd, fydde dim ots, ond gan mai un blaned sydd gennym, mae ein ffordd ni o fyw yn golygu fod rhaid i eraill fyw ar lai.

Er mwyn i ni gynnal ein safon byw, rydym yn dwyn adnoddau o’r Gorffennol (glo a fforestydd) ac yn cymryd oddi wrth bobl y Dyfodol. O’i roi felly, mae’n swnio yn farus iawn.

Cawsom ddiffiniad o Gynaladwyaeth, i ddarparu cenedlaethau’r Presennol gyda’r hyn sydd ei angen i fyw, heb atal cenedlaethau’r Dyfodol i gyflenwi eu hangenion hwythau.

Os ydym eisiau gweld ydi’n ffordd ni o fyw yn fwy nag y dylai fod, gallwn fynd ar y wefan Our Planet – http://calculator.bioregional.com.

Petai pawb yn y byd yn byw fel y gwnawn ni yng Nghymru, byddai angen tair planed arnom. Weithiau, mae hyn o ganlyniad i bolisiau Llywodraeth, ond dri chwarter yr amser, mae’n ganlyniad i’n dewisiadau personol ni. Felly gallwn wneud rhywbeth i newid y sefyllfa!

Ffilm ddefnyddiol: The Story of Stuff

Sioc i lawer oedd gweld ein dibynniaeth ar olew. Roedden ni’n cael trafferth i feddwl am rywbeth yn ein bywydau sydd ddim yn dibynnu ar olew yn y broses o’i gynhyrchu. A dydi hyn ddim ond ers rhyw gan mlynedd. Bellach rydym wedi cyrraedd y pwynt olew brig. Daethom o hyd i 90% o’r holl olew sydd yn y byd. Rydym eisioes yn defnyddio pedair gwaith yr olew y daethom  o hyd iddo. O hyn ymlaen, llai a llai o olew fydd ar gael. Felly,y neges amlwg ydi fod yn rhaid inni wneud rhywbeth yn ei gylch.

UHDSG_peak_oil

Y rheswm mae pethau wedi cyrraedd pwynt argyfwng yw fod tymheredd y blaned yn codi oherwydd ein gor-ddibyniaeth ar olew. I’r amheuwyr yn ein mysg, roedd siartiau i ddangos fod tymheredd y blaned yn uwch nag a fu ers unrhyw gyfnod mewn hanes. Cawsom siart hefyd yn dangos canlyniadau hyn, ac rydym wedi eu profi bellach – newid yn yr hinsawdd, lefel y mor yn codi, llifogydd a llawer o bethau digalon eraill.

Chwarae teg iddi, roedd Sara wedi ein rhag-rybuddio. Erbyn diwedd yr awr gyntaf, byddem yn teimlo yn ddigalon iawn, erbyn diwedd yr ail awr, byddem yn teimlo yn llawer gwell oherwydd yr hyn y gallem ei wneud i newid y sefyllfa!

Y wers amlwg felly oedd fod rhaid inni ddechrau byw o fewn ein hadnoddau, os ydym eisiau byw yn iach ac yn hapus (a pharhau fel hil ddynol ar y ddaear!) Cawsom lun tri cylch – Y Blaned, Pobl a Chyfoeth. I gadw pethau yn iawn, dylai’r 3 cylch fod yr un faint.

Y broblem yw fod y cylch Cyfoeth wedi tyfu yn llawer mwy na’r ddau arall. Wrth iddo dyfu fel hyn, mae’n trechu’r ddau gylch arall.

Dydi’r Cyfoeth eithriadol hwn ddim yn arwain at Hapusrwydd.

Fedrwn ni ddim cynnal economi iach heb bobl iach.

Fedrwn ni ddim cynnal economi heb adnoddau i’w gwerthu.

Rhaid i rywun fod yn cadw’r cyd-bwysedd, a dyma swyddogaeth llywodraeth

diagram cynaladwyedd pdf-001-001

Peth newydd soniodd Sara amdano oedd Gwytnwch, ac fe’i diffiniodd fel hyn

Gwytnwch – Gallu unigolyn/ cymuned i ymdopi â sioc, dod dros helbul, neu addasu’n adeiladol i newid mewn amgylchiadau.

Ffilm defnyddiol: The Power of Community

Cynaladwyaeth – y gallu i barhau

Gwytnwch – y gallu i ymdopi gyda newid sydyn mewn amgylchiadau.

Gan fod newid am fod, rhaid inni feithrin y gwytnwch i barhau.

Cawsom un siart syml i orffen , ac arno y gair bywyd. Beth ydym wirioneddol ei angen i fywyd?

Awyr iach, bwyd, cyrff iach, gwres, cysgod, gwaith a’r gallu i symud o le i le.

Dyna’r hanfodion.

Cymrodd dau grwp un o’r rhain yr un, a dechrau ei hastudio. A dangosodd Sara fod hon yn ffordd o ddatrys y broblem. Yn lle bod anferthedd y broblem yn ein llethu, beth am ei dorri lawr i nifer o ffactorau bach, ac edrych yn fanwl ar y rhain? Mae’n ei wneud yn llawer haws.

Roedd y grwp arall yn edrych ar fwyd, a’n grwp ni yn edrych ar Ynni.

Roeddem yn gosod YNNI yn y canol, ac yn enwi gwahanol ffyrdd o’i gael – olew, nwy, glo, coed, ynni gwynt, ynni haul. Dyma ddewis un o’r rhain (coed) a meddwl oedd yna ffordd o gael hwn oedd yn peri llai o ddrwg i’r amgylchedd.

I ddarllen:

mari wyn

Advertisements
Cafod y cofnod ei gyhoeddi yn Uncategorized a'i dagio yn , , , . Gosod Nod Tudalen i'r ddolen barhaol.

Gadael Ymateb

Rhowch eich manylion isod neu cliciwch ar eicon i fewngofnodi:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Newid )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Newid )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Newid )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Newid )

Connecting to %s